Edukacyjne wiersze i piosenki Doroty Grobelnej

Dorota Grobelna
emerytowany n-l
SP im. Krystyny Wituskiej
w Małyniu

Śladami tragicznych losów Krystyny Wituskiej

(ur. 12 maja 1920 r. zm. 24 czerwca 1944)

Nad Jeżewem, Kłoniszewem wiatr historii wieje,
o mieszkance stąd- Krystynie opowiada dzieje.

Tu jej ojciec Feliks Wituski (mama Maria z Orzechowskich) dobrze gospodarzył,

miał dworek, hodowle zwierząt, sady, łąki, stawy.

^{Dworek Wituskich w Jeżewie
1932r.}

Wybudował w Kłoniszewie bardzo ładną szkołę

chętnie do niej uczęszczali przez lata uczniowie.

^{Szkoła w dniu otwarcia 27-11-1938r.}

Tu dzieciństwo swe spędziła Krystyna z Haliną (z siostrą),
od lat młodych się uczyła obcować z naturą (m. in. własne mini zoo).

Wykształcenie pobierała w Poznaniu, w Warszawie.
Leczyła się w Zakopanem ( na gruźlicę) i w szwajcarskim Neuchatel.

Do Zbigniewa Walca pisała co drugi, trzeci dzień listy,
poznała go w Piorunowie w Pałacu Niemyskich.

Po powrocie ze Szwajcarii był wojny początek,
wywłaszczyli Niemcy Wituskich, przejęli ich majątek.

Krystyna wkrótce zamieszkała ze swoją mamą w Warszawie,
pracowała w fabryce baterii czy w sklepie na Mokotowie.

Tu w 1941 roku działała w konspiracji,
pod pseudonimem „Kasia”
dla ZWZ i AK szukała o Niemcach informacji.

Zbigniew po kampanii wrześniowej trafił do niewoli,
następnie pracował w Neubrandenburgu jako robotnik przymusowy.

Zbigniewa Walca niestety gestapo aresztowało (20-06-1942r.)
i korespondencję od sympatii Tiny przy nim znaleziono.
To spowodowało przypadkowe Wituskiej aresztowanie,
bo adres z listów wskazał dokładne jej zamieszkanie.

Krystyna tak jak Zbyszek została aresztowana (19-10-1942),
oskarżona o szpiegostwo do kolejnych więzień wysyłana.
(Pawiak, Aleksandre Plac w Berlinie, Alt Moabit, Halle/Salle\)

W licznych listach z Moabitu opisywała codzienność.
Niemiecka strażniczka Hedwig Grimpe
okazała tam Polkom serdeczność.
Krystyna była w 18 celi wraz z współwięźniarkami
(Maria Kacprzyk, Helena Dobrzycka-obie przeżyły wojnę).

Tam strażniczka Grimpe (ps. ”Słoneczko”) z córką Helgą(ps. „ Miś Teddy”)
bezinteresownie, narażając życie o nie dbały.
Strażniczka przemycała do więzienia im niezbędne rzeczy,
szanowała Polki nie szczędząc im wraz z Helgą pomocy.

Niemki nienawidziły Hitlera, współczuły osadzonym,
dostarczały papierosy, kosmetyki, słodycze Polkom udręczonym.
Dzięki nim choć w więzieniu przeszły trudne chwile,
czasami świeciło słońce i fruwały motyle
(stąd przezwisko strażniczki Grimpe „Słoneczko”).

Wituska do Helgi listy, grypsy przez Hedwig podawała,
a ich odpowiedzi dla bezpieczeństwa w toalecie spuszczała.
(Helga o więźniarkach stworzyła „Album koniczynki”)

Wszystkie listy napisane do Helgi i grypsy,
Dotarły już po wojnie do rodziny Krysi,

W listach Tiny miłość, troska o rodzinę,
Słowa pocieszenia przez radosne chwile.
„Ukochani przez Bogów umierają młodo”,
Tak w ostatnim liście rodziców i siostrę pocieszała.
„Mój obowiązek wobec Polski i Was to umrzeć dzielnie”
Patriotyzm i Honor na pierwszym miejscu stawiała.

Za konspirację przeciw III Rzeszy
została skazana na karę śmierci!
(19 kwietnia 1943r.).

Prośbę o ułaskawienie Krystyny Sąd Wermachtu odrzucił (10 czerwca 1944r.)
i Wituską na śmierć do Halle/Salee los okrutny rzucił.

Na śmierć poszła bez strachu, z podniesioną głową,
ze świadomością, że nie na próżno składa ofiarę srogą.

Po zgilotynowaniu Tiny (24 czerwca 1944) jej młode, piękne ciało
anatomicznym badaniom w Halle/Saale poddano!

Sympatię Krystyny Zbyszka też czekał okrutny los.
Wraz z tysiącem więźniów trafił na płonący stos.
Pognany wraz z innymi do drewnianej stodoły
na dzień przed przybyciem aliantów został żywcem spalony (13-04-1945r.).

Niemcy zabili Krystynę i jej sympatię Zbigniewa,
lecz pamięć o nich nie ginie, wciąż jest bardzo świeża.
Upamiętniają ją publikacje, wystawy, pamiątkowe tablice,
pośmiertne odznaczenie, konkursy, może wkrótce ulice.

Patronką (28 lat) była też szkoły przez ojca ufundowanej (od 29-06-1984r.)

Aż do dnia jej zamknięcia (29-06 2012r.)
z wzruszeniem ogromnym żegnaną.

Choć od śmierci Wituskiej minęło ponad 80 lat,
o Niej i Jej Podobnych dalej pamięta świat.

Listy z celi śmierci–namacalne dowody,

docierają pod strzechy i starszych i młodych.

Są dowodem miłości, patriotyzmu, polskości,

międzyludzkiej przyjaźni i solidarności!

24 lutego 2026r.

P.S.

1.Książki:

· „Na granicy życia i śmierci- Wanda Kiedrzyńska,1968r.

· Zelle Nr. 18: Eine Geschichte von Mut und Freundschaft 2014r. –wydanie niemieckie

· Książka "Cela nr 18. Historia odwagi i przyjaźni" - Simone Trieder, Lars Skowronski 2025r.

2.Krystyna Wituska została patronką Szkoły Podstawowej w Małyniu. Uroczyste nadanie imienia Krystyny Wituskiej nastąpiło 26 czerwca 1984r.

3. 18 marca 2010 roku Krystyna Wituska została odznaczona pośmiertnie Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za „wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej“. 26 marca 2010 r. siostrzeniec Krystyny Wituskiej -Mikołaj Tomasz Steppa odebrał to odznaczenie od żony prezydenta Marii Kaczyńskiej podczas konferencji poświęconej losom kobiet, które działały w służbie wywiadu ZWZ-AK (upamiętnione zostały także Monika Dymska, Władysława Maciesza, Wanda Węgierska). Przedstawiciele naszej szkoły i gminy też byli na tej uroczystości.

4. Od 2014 roku o Krystynie Wituskiej i 60 innych ofiarach nazistowskiej dyktatury przypomina pamiątkowa stella na cmentarzu Gertraudenfriedhof w Halle/Saale. Jej symboliczny grób wzniesiono
w Halle w 2014 r., w 70 rocznicę śmierci.