Ruch obiegowy Ziemi

Ruch obiegowy Ziemi  

Ziemia obiega gwiazdę Słońce w ciągu jednego roku,
w 365 dni,  6 godzin,  9 minut i  prawie 10 sekund (9,54s).
940 milionów kilometrów–taką drogę  przebywa,
 co średnią  prędkość na orbicie niewyobrażalną  ukrywa.
 (107 210 km/h;  29,76 km/s). 

Jednym ze  skutków tego ruchu jest zmiana nocnego nieba.
Różnica  we wschodach i zachodach gwiezdnych, różne strefy oświetlenia.
To powoduje,  że w naszym klimacie są 4 pory roku,
że zmienia się długość czasu trwania dnia i nocy w roku. 

Latem dni długie, za to krótkie bywają  letnie noce, 

zimą  noc długa,  a dzień krótki czyli dokładnie odwrotnie.
Wiosną (21 III),  jesienią (23 IX)  gdy na Równik, promienie Słońca padają
dzień i noc równo po 12 godzin dwa razy w roku  trwają.   

Na skutek ruchu obiegowego  są dni oraz noce polarne,
to dzięki niemu jest rachuba czasu,  słoneczne mamy  kalendarze.
W tym rocznym rytmie  uczestniczą rośliny oraz zwierzęta,
do zmian temperatur dobrze przygotowane- każdy to pamięta. 

D. G. 

13-10-2015r.

Ruch obrotowy Ziemi

 Ruch obrotowy-wirowy Ziemi

Ziemia wiruje czyli się obraca
 wokół niewidzialnej osi.
Z zachodu na wschód kręci się
  a obrót tylko  dobę ( 24 h) wynosi.

Najszybsza prędkość liniowa na równiku
 ponad tysiąc sześćset (1667) kilometrów,

spada do zera  na samych biegunach,
które się nie kręcą.

Oś  ziemska pod kątem do orbity
ostrym jest przechylona ( 66,5 stopnia).
co powoduje wytworzenie siły,
która na nią wpływa. 

Następstwem ruchu obrotowego
  wschody i zachody słońca,
pozioma "wędrówka" gwiazd na niebie,
dzień i noc nadchodząca.

Dobowy rytm dla ludzi i zwierząt,
 zegarem odmierzany, 
na którym dwadzieścia cztery godziny
dlatego odliczamy.

Obrót płaszczyzny  wahadła Foucaulta,
spłaszczenie Ziemi przy biegunach.
Promień równikowy dłuższy jak biegunowy (o 21km)
siły odśrodkowej zasługa.

Na półkuli północnej ciała w prawą stronę
w swobodnym kierują się locie.
Na południowej  odwrotnie w lewą  
siły Coriolisa to efekt. 

https://www.youtube.com/watch?v=4IIVfoDuVIw&feature=player_embedded

Ruch wirowy Ziemi nadaje kierunek
 prądom  morskim oraz wiatrom.
(passaty, cyklony, antycyklony)
Zdarza się,  że prędkość zwalnia lub przyspiesza
ulega niewielkim  "migracjom".

  D. G. 13-10-2015r.

Warstwy atmosfery

Pionowe warstwy atmosfery

"Tropem straty metalowego termosu egzotycznego"
(kolejność stref ) 

Troposfera (10-12 km nad Ziemią)

Troposfera   najbliżej naszej Ziemi leży,
jest najcieńszą,   ale przy tym najgęstszą ze stref.
Przy biegunach dość cienka  8-9 kilometrów,
nad równikiem dwukrotnie grubszą warstwą jest (18 km).

Ze wzrostem wysokości spada tu ciśnienie
i temperatura z wysokością spada (-50 stopni C na  11km).
Tu zachodzą wszystkie zjawiska pogodowe,
i powietrza największą ilość też  posiada (powyżej 50%).

Stratosfera ( 15-50 km)

W stratosferze  prądy strumieniowe (poziome)  silne,
układy baryczne kształtują na Ziemi.
A zjonizowane  ( w wysokiej temp.) w niej atomy  tlenu
tworzą  warstwę ozonową,  która ludzi chroni.
( przed promieniowaniem UV)

Mezosfera (50-80 km)

W mezosferze  zimno (0 °C do –70 °C), prawie brak ciśnienia,
zjonizowanych gazów śladowe  ilości.
Są tu obłoki srebrzyste zwane świecącymi,
gdyż nie para wodna,  a pył kosmiczny w niej gości.  

Termosfera (85-500 km)

W termosferze się mieści linia Karmana,
na stu kilometrach kosmosu granica (umowna).
 W rozrzedzonym powietrzu brak fali dźwiękowej,
od wiatru słonecznego zórz  polarnych "lica".

Egzosfera (500-10 000 km)

Egzosfera zewnętrzną  warstwą  atmosfery
zwana jest inaczej strefą rozpraszania.
Stanowi płynną i   przejściową strefę
atmosfery w kosmiczną  przestrzeń  przenikania.  

D. G.

11-01-2015r.

Ukształtowanie dna morskiego

Wędrówka po dnie oceanicznym

http://www.motywy.website.pl/geografia/page/26.htm

Zanurzony kontynent szelfem zwany,
do 200  metrów ma głębokości.
Zazwyczaj intensywnie jest eksploatowany
z powodu bogactw dużej obfitości.

Tu rybołówstwo i owoce morza
hodowane i poławiane na największą skalę.
Tu wiertnicze platformy są ropy i gazu,
złoża cennych kruszców  skryte w oceanie.

Na szelfie przepiękne rafy koralowe,
zbudowane z wapiennych szkieletów korali.
Bogactwo, przeróżnych  żyjących organizmów,
w wielobarwnych szatach jak z  oskarowej gali.

Za szelfem  znajduje się stok kontynentalny
o dużym nachyleniu, pocięty kanionami. 
Baseny oceaniczne (73% pow. dna morskiego  )zagłębione na dnie,
oddzielone śródoceanicznymi grzbietami.

Grzbiety oceaniczne  to potężne  wzniesienia,
od dna do ich szczytu wysokość ogromna (nawet do10 km).
 Ciągną się bardzo długo pośrodku oceanu,
po obu ich stronach znajduje się głębia.

Ich szczyty stanowią często znane wyspy,
do takich należą Islandia, Azory. 
W dnie oceanicznym zadziwienie budzą
głębokie rozpadliny- oceaniczne rowy.

Rowy oceaniczne: Mariański, Tonga, Filipiński
to dna obniżenia o stromych dosyć stokach.
Najwyższe góry jakie znamy z lądu (Himalaje- Mont Everest),
schowałyby się  w nich z zapasem w podskokach.  

Rowy to rejony sejsmicznie aktywne,
występują w nich często trzęsienia ziemi.
Te wywołują  siejące zniszczenie
  potężne fale tsunami.

Góry i gujoty  to wygasłe wulkany,
nie tworzą  wysp wcale, nad nimi wodny mur.
Wznoszą się stromo z dna oceanu
około 30 tysięcy  w oceanach tych  gór.

Dno oceaniczne podobnie jak lądy,
nie jest jednolite lecz  pofałdowane.

 Ze względu na jego ogromną powierzchnię,
przez ludzi niedokładne  jest jeszcze zbadane.
 
Dorota Grobelna
07-12-2013r.

Mieszkańcy rafy koralowej

O pewnej gafie na rafie

 

 Amfiprion plamisty, błazenek plamisty
Błazenki żyją w symbiozie z ukwiałami

 

Pewna śliczna, mała ryba,
chciała poznać wieloryba,
by poślubić  go z miłości,
pośród  tłumu morskich gości.

Założyła futro z łusek
i nadęła mały  pyszczek.
Łuski w paski zmalowała
i na randkę się wybrała.

Aby nie popełnić gafy,
płynęła nad brzegiem rafy.
Pośród polipów korali,
wielobarwnej,  cudnej gali.

 

Spotkała ślimaki trytony,
mureny i meduz dzwony.
Jeżowce i ośmiornice,
i piękne kłujące skrzydlice.

 

Ogończe skryły się w mule,
koniki tuliły się czule.
Wśród licznych wodorostów
i pięknych krasnorostów.

 

 

Mijała barwne liliowce,
mszywioły i ostre rozkolce.
Ślimaki i wielkie przydacznie,
obserwowały ją bacznie.

 

 

Kraby, homary,  langusty,
 na skorupiaków gusty,
chwytały   małe garnele,
których tu było tak wiele.

 

Na rafę robiły najazdy,
korony cierniowe- rozgwiazdy.
a strzykwy -morskie ogórki,
w mule stawiały podpórki.

Wymarciem zagrożony
zjawił się żółw szylkretowy.
 Wnet smakowite gąbki ,
trafiały mu szybko do gębki..

 

Płynęła też szkaradnica
niezbyt  pogodnego lica.
Dostrzegła małą rybkę
i urządziła przepytkę.

 

 

-Gdzie płyniesz- mała rybko?
Wracaj do domu szybko!
-Bo  pożrą  Cię  rekiny,
 to wcale nie są kpiny!

 

-Chętnych moc zwierząt  kochanie,
przyrządzi tu z Ciebie śniadanie!

 

Wtem zjawił się duży krab.
-Ja również byłbym rad,
byś wyjawiła nam rybko,
dokąd  to płyniesz tak szybko?

 

 

- Jestem błazenka mała,
w barwne paski  ubrana.
Chcę wieloryba zobaczyć
i ani chwili nie tracić.
Bo plany mam za mąż pójścia,
Życzcie mi więc dużo szczęścia!

-Rybko!- Błazenko!  -Kochana!
-Nie błaznuj  i to od rana.
Tyś ryba ukwiałowa,
na rafie żyć tylko gotowa.

Wieloryb- powiedział -krab  w złości,
trzydzieści ma  metrów długości.
A ty centymetrów osiem,
wiec zdanie swoje   zmień!

Ty  ciepło lubisz, ukwiały.
Dla niego ocean świat cały.
Do tego- powiedział z niesmakiem,
Tyś rybą,  a on jest ssakiem!

 

Błazenka spojrzała na  kraba.
Pojęła – to dobra rada.
Schroniła się w polipów  gąszczu,
ukwiałów jej dzielnych obrońców.

 

A już za cztery tygodnie,
ślub brała z błazenkiem z sąsiedniej,
pięknej, koralowej rafy
i odtąd już żyła bez gafy!

D.G. 15-02-2012r.

Planety: MeWeZieMa JoSaUrNep

Planety skaliste-wewnętrzne

 

Merkury 

Merkury-najmniejsza planeta Układu Słonecznego,

najbliżej i najszybciej krąży wokół Słońca.

Nie ma  grawitacji - stąd i  atmosfery,  

nazwę ma od rzymskiego, boskiego posłańca. 

Na trzy obroty wokół osi,

obiegowe ruchy wypadają dwa.
 Po oświetlonej stronie jest bardzo gorąco ( ponad 420 ⁰C ),
po drugiej ciemno,  siarczysta zima trwa ( -183⁰C)!

Wenus

Wenus po Słońcu, Księżycu najjaśniejsza na niebie,
zwana Jutrzenką  lub Gwiazdą Wieczorną.
Gęsta atmosfera-śpiwór z dwutlenku węgla,
sprawia,  że jest na niej potwornie gorąco ( do 500 ⁰C)!
   
Wielkością zbliżona jest do naszej Ziemi ( 4/5 masy),
stąd też nazywana jej  "bliźniaczką" lub "siostrą".
Nie posiada Księżyca, ma inny skład chemiczny,
przed wschodem i po zachodzie Słońca
jaśnieje na niebie mocno !

Piekielnie gorąca Wenus na wstecznym biegu się kręci ! 
Odwrotnie niż inne planety, warto to mieć w pamięci!

 

 

Ziemia

Ziemia- największa ze skalistych planet.

 Trzecia od Słońca- dobrze ludziom znana.

Tu drogocenna  znajduje się woda,

 I w tlen  atmosfera przez florę wzbogacana.
 Pełna bioróżnorodności fauny i flory,

pięknych krajobrazów, wytworów człowieka.
 Jeden satelita -Księżyc ją obiega,

ciśnienie i temperatura odpowiednia tu czeka. 

Mars

Mars czerwono-rdzawy od tlenków żelaza,

od rzymskiego boga wojny- nazwę swoją ma.
 
Największą Górę (Olympus Mons-22 km)
 i  kanion (Valles Marineris -8 km głębia) posiada,

 i naturalne satelity ma  dwa (księżyce: Fobos i Deimos).

Lądownik Phenix na Marsie znalazł wodę,
w czapach lodowych jest wraz z C0_2.

Może niedługo wylądują tam ludzie,
choć mało tlenu (0,13%) lecz temperatura niezła
(-87 zimą   i -5 latem) !

Planety skaliste-zewnętrzne
 

Jowisz

 

Jowisz gazowy olbrzym wodorowo-helowy,
dwa i pół razy większy jak pozostałe planety.

Ma antycyklon (Wielka Czerwona Plama)

większy niż  Średnica Ziemi,  

i ponad 67 księżyców! O rety!

Najszybciej się obraca wokół własnej osi ( ok. 10 h),

a Słońce obiega przez dwanaście lat.

Bardzo silne posiada pole magnetyczne,

jego atmosfera największą  grubość ma ( 5000 km).

Saturn

  Saturn najpiękniejsze posiada pierścienie,

i zachwyca widokiem w Słonecznym Układzie.

Gęstość mniejszą  jak woda niestety  posiada,

gdyby mógł pływałby  po wielkim oceanie.

Sześćdziesiąt dwa księżyce, wśród nich wielki Tytan,

drugi pod względem wielkości po Ganimedesie.

Od czasów prehistorycznych i  teleskopu Gallileusza

wieść o jego barwnych pierścieniach  się niesie.

Uran

Uran przewróconą nazywa się planetą,

bo do Słońca zwrócony jest stroną biegunów.

  Ciemno i zimno na nim,  bo daleko od Słońca,

najmniejszą ma masę z gazowych olbrzymów.
 

Neptun

Neptun ostatni w Słonecznym Układzie,

superjonową wodę on zawiera.

Wieją  tu najszybsze chyba wichry świata
 (ponad 2100km/h),
kolor błękitny na zdjęciach przybiera. 

Największy Neptuna Księżyc- Tryton się nazywa,

"przechwycony", coraz bardziej do niego się zbliża!

Dorota Grobelna

 05-10-2013r.